அஞ்சலை அம்மாள் (1890–1961) சுதந்திரப் போராட்ட வீராங்கனை அஞ்சலை அம்மாளின் பிறந்தநாள் ஜூன் 1-ஆம் தேதியாகும். அஞ்சலை அம்மாள், கடலூரைச் சேர்ந்த ஒரு இந்தியச் சுதந்திரப் போராட்ட வீராங்கனை, சமூக சீர்திருத்தவாதி மற்றும் அரசியல்வாதி ஆவார். இவர் இந்தியாவின் சுதந்திரப் போராட்டத்தில் தீவிரமாகப் பங்கேற்றார். சுதந்திர இயக்கத்தில் ஈடுபட்டதற்காக, இவர் சுமார் ஏழரை ஆண்டுகள் சிறையில் கழித்தார். தமிழ்நாடு சட்டமன்றத்திற்குத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்ட முதல் பெண்மணிகளில் இவரும் ஒருவராவார். 1937 மற்றும் 1946 ஆம் ஆண்டுகளில் அவர் காங்கிரஸ் சட்டமன்ற உறுப்பினராகத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டார். சுதந்திரப் போராட்டத்தில் பங்கு 1921 ஆம் ஆண்டில் ஒத்துழையாமை இயக்கத்தில் இணைந்தார். பின்வரும் போராட்டங்களில் பங்கேற்றார்: நீல் சிலை சத்தியாகிரகம் (1927) உப்பு சத்தியாகிரகம் (1930) வெள்ளையனே வெளியேறு இயக்கம் (1942) அவரது வீரத்தைப் பாராட்டி, மகாத்மா காந்தி அவருக்கு "தென்னிந்தியாவின் ஜான்சி ராணி" என்ற பட்டத்தை வழங்கினார். காந்தியுடனான சந்திப்பு காந்தி அவரைச் சந்திப்பதற்காகக் கடலூருக்கு வருகை தந்தபோது, அச்சந்திப்பைத் தடுக்க பிரிட்டிஷ் அரசு முயன்றது. அஞ்சலை அம்மாள் புர்கா அணிந்து மாறுவேடத்தில் சென்று, காந்தியை வெற்றிகரமாகச் சந்தித்தார். சுதந்திரப் போராட்டங்களில் பங்கேற்குமாறு தனது ஒன்பது வயது மகளை அவர் ஊக்கப்படுத்தினார். காந்தி அவரது மகளுக்கு 'லீலாவதி' என்று பெயரிட்டார். சிறைவாசமும் தியாகங்களும் தேசியவாத நடவடிக்கைகளில் ஈடுபட்டதற்காக அவர் பலமுறை கைது செய்யப்பட்டார். 1930 ஆம் ஆண்டில், சென்னையில் அந்நியத் துணிக்கடைகளின் முன் மறியல் போராட்டம் நடத்தியதற்காக அவர் கைது செய்யப்பட்டார். நீதிமன்றத்தில் ஆஜரானபோது, அவர் தனக்காகத் தானே வாதாடினார்; மேலும் போராட்டக்காரர்களுக்கு எதிராகக் காவல்துறை மேற்கொண்ட நடவடிக்கைகளையும் கடுமையாக விமர்சித்தார். 1932 ஆம் ஆண்டில், அவர் கர்ப்பிணியாக இருந்த நிலையில் வேலூர் சிறையில் அடைக்கப்பட்டார். குழந்தை பிறப்பிற்காக அவர் தற்காலிகமாகச் சிறையிலிருந்து விடுவிக்கப்பட்டார். குழந்தை பிறந்த இரண்டு வாரங்களுக்குள்ளாகவே அவர் மீண்டும் சிறைக்குத் திரும்பினார். சிறைவாசத்தின் போதே அவர் தனது கடைசி மகனைப் பெற்றெடுத்தார். பெண் தலைமைத்துவம் 1931 ஆம் ஆண்டில் நடைபெற்ற அகில இந்திய மகளிர் காங்கிரஸ் மாநாட்டிற்குத் தலைமை தாங்கினார். சுதந்திரப் போராட்டத்தில் பெண்களின் பங்கேற்பை ஊக்குவிக்கும் வகையில் அவர் பணியாற்றினார். அரசியல் வாழ்க்கை சுதந்திரத்திற்குப் பிறகும் அவர் பொதுவாழ்வில் தொடர்ந்து ஈடுபட்டார். தமிழ்நாடு சட்டமன்றத்திற்கு மூன்று முறை தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டார். காங்கிரஸ் கட்சியின் பிரதிநிதியாகப் பணியாற்றினார். குடும்பத்தின் பங்களிப்பு அவரது கணவர் முருகப்பா, மகள் லீலாவதி மற்றும் மருமகன் ஜமதக்னி ஆகியோரும் சுதந்திரப் போராட்ட வீரர்களாகத் திகழ்ந்தனர். மறைவு 1961 ஆம் ஆண்டு பிப்ரவரி 20 ஆம் தேதி அவர் காலமானார். தமிழ்நாட்டின் தலைசிறந்த பெண் சுதந்திரப் போராட்ட வீரராகவும், அரசியல் தலைவராகவும் அவர் நினைவுகூரப்படுகிறார். அஞ்சலை அம்மாளின் பிறந்தநாளான ஜூன் 1 ஆம் தேதியை, ஒவ்வொரு ஆண்டும் அரசு விழாவாகக் கொண்டாடத் தமிழ்நாடு அரசு முடிவு செய்துள்ளது.
